پارکینسون یک بیماری عصبی پیشرونده است که شروع آن با علائم حرکتی می باشد.
حرکات نرم و هماهنگ عضلات بدن به خاطر وجود ماده ای است به نام دوپامین. دوپامین ماده ایست که در بخشی از مغز به نام «ماده ی سیاه» تولید می شود. در بیماری پارکینسون سلول های این قسمت از مغز به تدریج از بین می روند و به دنبال آن سطح دوپامین کم می شود. وقتی سطح دوپامین به ۶۰ تا ۸۰ درصد رسید علائم پارکینسون شروع به تظاهر می کند.
علائم بیماری پارکینسون چیست؟
بعضی از علائم زودرس بیماری پارکینسون ممکن است سالها قبل از بروز علائم حرکتی ایجاد شود. این علائم زودرس عبارتند از:
- کاهش قدرت بویایی
- یبوست
- دست خط ریز و درهم
- تغییرات صدا
- دست خط ریز و درهم
در واقع علائم اولیه ی بیماری پارکینسون ممکن است سالها قبل از اختلال حرکتی آغاز شوند اما ناشناخته باقی بمانند.
۴ علامت برجسته ی حرکتی در بیماری پارکینسون:
- لرزش در حال استراحت
- کندی حرکت
- خشکی در دست ها و پاها و تنه
- مشکل در تعادل و احتمال افتادن
برخی از علائمی که در ادامه ی سیر بیماری دیده می شوند عبارتند از:
- چهره ای که بیانگر احساس و حالت خاصی نباشد
- صحبت کردن با صدایی گرفته و آرام
- کاهش پلک زدن و غورت دادن(بلع)
- احتمال افتادن به عقب
- کاهش حرکت دادن دست ها هنگام راه رفتن
- راه رفتن با حالت شناخته شده ی بیماری پارکینسون
علت ایجاد بیماری پارکینسون:
در واقع علت اصلی این بیماری ناشناخته است اما احتمالا هر دو عامل ژنتیک و محیط روی آن تاثیر دارند. اما با این وجود بیشتر موارد بدون سابقه ی خانوادگی مشخص رخ میدهد. موارد ارثی این بیماری نادر است و ناشایع است که این بیماری از پدر و مادر به فرزندان منتقل شود. در واقع بر اساس آمار فقط ۱۵ درصد از بیماران سابقه خانوادگی مثبت دارند.
برخی دانشمندان باور دارند که ویروس ها هم در برانگیختن این بیماری نقش دارند.
کاهش سطح دوپامین و نور اپی نفرین (ماده ای که در تنظیم دوپامین نقش دارد) منجر به پارکینسون می شود.
همچنین در بافت مغز این بیماران وجود غیرطبیعی پروتئینی به نام لوی بادی (Lewy body) دیده شده است که هنوز نقش این ماده در بیماری پارکینسون مشخص نیست.
چه کسانی احتمال بیشتری برای ابتلا دارند؟
- مردها: ۱/۵ برابر بیشتر از زنان احتمال ابتلا دارند
- احتمال ابتلا به پارکینسون در سفیدپوستان (نسبت به سیاه پوستان و آسیایی ها) بیشتر است
- به طور معمول سن بروز این بیماری بین ۵۰ تا ۶۰ سال است٬ موارد ابتلا زیر ۴۰ سال حدود ۴٪ است
- داشتن سابقه ی فامیلی هم از عوامل موثر است
- داشتن سابقه ی ضربه و آسیب به سر هم احتمال ابتلا را بالا می برد
دیگر اختلالاتی که ممکن است با پارکینسون همراه باشند:
- پوسته های سفید یا زرد در نواحی چرب پوست (درماتیت سبورئیک)
- افزایش احتمال ملانوما(نوعی سرطان پوست)
- اختلالات خواب، افسردگی، اضطراب، توهم، سایکوز، اختلال توجه و حافظه
درمان های موجود برای پارکینسون:
درمان شامل مجموعه ای از تغییرات سبک زندگی٬ دارو و درمان های فیزیکی (گفتاردرمانی٬ کاردرمانی و فیزیوتراپی) است. در تمام بیماران درمان دارویی برای مدیریت علایم حرکتی و روحی ضروری است.
در بعضی موارد که بیماران به درمان دارویی جواب ندهند ممکن است جراحی هایی برای این بیماران انجام گیرد. تحریک عمقی مغزی با کاشتن یه الکترود در مغز به منظور کاهش علائم بیماری انجام میشود.
روش جراحی دیگر که مورد تایید سازمان غذا-داروی آمریکا قرار گرفته است قرار دادن پمپی در شکم است که دارو را در بدن آزاد می کند.
تشخیص پارکینسون:
متاسفانه یک تست مشخص برای تایید تشخیص این یماری وجود ندارد و تشخیص بر اساس شرح حال٬ معاینه کلی و معاینه ی سیستم عصبی انجام می گیرد. تصویربرداری هایی نظیر MRI برای رد کردن سایر گزینه ها ممکن است انجام گیرد.
تاثیر پارکینسون بر طول عمر:
پارکینسون یک بیماری کشنده نیست اما عوارض جانبی این بیماری میتواند طول عمر را کم کند. مثلا زمین خوردن در این بیماری یکی ازین موارد است. سایر عوارضی که میتواند کاهش طول عمر بدهد ایجاد لخته خون در پا یا ریه ها و عفونت ریه است.
توصیه هایی برای کاهش خطرات اختلال حرکتی:
برای بهبود وضعیت راه رفتن، باید سعی کنید از راه رفتن و حرکات سریع و ناگهانی خودداری کنید. هنگام راه رفتن اول پاشنه ی پا را روی زمین برسانید و همچنین سعی کنید صاف بایستید تا تعادل تان کمتر به هم بخورد.
همچنین برای پیشگیری از زمین خوردن بهتر است هیچ وقت عقب عقب نروید، سعی کنید هنگام راه رفتن چیزی با خود حمل نکنید. از خم شدن و رسیدن به اشیا اجتناب کنید. هنگامی که میخواهید دور بزنید از چرخیدن روی یک پا خودداری کنید و به جای آن شبیه فرم U کامل دور بزنید. در نهایت تمام موانعی مشکل ساز در خانه را بردارید مثلا یک فرش که ممکن است از زیر پایتان سر بخورد.
موقع لباس پوشیدن از عجله پرهیز کنید و زمان کافی به خود بدهید. لباس هایی انتخاب کنید که راحت به تن میرود و در آورده میشود. به جای دکمه از آیتم های اسان تری نظیر چسب های ولکرو استفاده کنید. از شلوار یا دامن هایی یا کمر کشی استفاده کنید که قطعا از دکمه یا زیپ آسانتر پوشیده میشوند.
و در آخر حرکات یوگا ممکن است برای تقویت عضلات، افزایش دامنه حرکتی، و انعطاف پذیری مناسب تر باشد. همین طور دیده شده یوگا می تواند در کم کردن لرزش اندام هم موثر باشد.
رژیم غذایی در پارکینسون:
رژیم غذایی نقش مهمی در این بیماری دارد هر چند باعث درمان یا پیشگیری از بیماری نمی شود اما نقش مهمی دارد.
از آنجایی که سطح دوپامین در این بیماری کم میشود میتوان با تغذیه سطح این ماده را دربدن افزایش داد. همچنین تغذیه مناسب میتواند بعضی علایم را بهبود بخشیده و جلوی پیشرفت بیماری را بگیرد. غذاهای دارای آنتی اکسیدان و امگا ۳s از جمله این موارد هستند.