به طور کلی واکسن ها به ما کمک میکنند تا در مقابل ویروس ها و باکتری ها مقاوم شویم و به این ترتیب از بروز عفونت پیشگیری میکنند. واکسن ها قطعات بی ضرری از اجزای ویروس یا باکتری مورد نظر هستند که با ورورد به بدن٬ پاسخ ایمنی را بر علیه آن ویروس یا باکتری فعال می کنند.
اکثر واکسن ها نوع ضعیف شده یا کشته شده ی باکتری یا ویروس هستند. اما اخیرا نوع جدیدی از واکسن ها به وجود آمده اند که از mRNA یا RNA پیام رسان برای ایجاد ایمنی استفاده میکنند.
mRNA چیست؟
RNA ها ملکول هایی هستند باعث ساخته شدن پروتئین در سلول ها می شوند. به طور طبیعی در داخل سلول ها mRNA ها اطلاعات روی ژن ها را به یک نقشه برای ساخت پروتئین مربوطه تبدیل میکنند. وقتی سلولها از روی mRNA پروتئین ساختند بلافاصله mRNA را تخریب می کنند.
نکته: mRNA واکسن نمی تواند وارد هسته ی سلول شود و در نتیجه باعث تغییر DNA هم نمی تواند بشود.
واکسن mRNA چگونه عمل می کند؟
این واکسن ها حاوی یک قطعه mRNA هستند که باعث ساخته شدن یک تکه پروتئین ویروس می شود. یه این ترتیب کسانی که این واکسن را دریافت میکنند با ویروس مواجه نمی شوند و بیمار هم نمیشوند.
در بدن٬ سلول ها با کمک نقشه ای که mRNA در اختیارشان قرار می دهند پروتئین ویروس را میسازند و در بدن آزاد می کنند. سیستم ایمنی وقتی با این پروتئین ها روبه رو میشود آنها را به عنوان غیر خودی شناسایی کرده و بر علیه آنها ماده ای به نام آنتی بادی میسازد.
عملکرد آنتی بادی به این صورت است که به اجزای غیر خودی و ناشناس متصل شده و آنها را برای تخریب آماده میکنند. و به این ترتیب از بدن در مقابل اجزای بیگانه محافظت می کنند.
آنتی بادی ها وقتی در بدن ساخته میشوند برای مدت زیادی باقی میمانند حتی وقتی دیگر اثری از اجزای بیگانه نباشد٬ به این ترتیب بدن در مواجهه های بعدی هم میتواند سریع پاسخ بدهد و اماده باشد.
به طور خلاصه وقتی کسی واکسن mRNA را دریافت کرده باشد و سپس به ویروس اصلی آلوده شود٬ آنتی بادی های موجود در بدن وی فورا ویروس را شناسایی کرده به آن میچسبند و ویروس ها را برای تخریب آماده میکنند قبل از اینکه ویروس فرصت کافی برای ایجاد بیماری جدی را داشته باشد.
در حال حاضر تنها واکسن های mRNA که در کشور آمریکا مورد تایید سازمان غذا و داروی این کشور قرار گرفته اند واکسن های mRNA ساخته شده برای COVID-19 هستند. این واکسن ها از mRNA ای استفاده می کنند که باعث ساخته شدن پروتئین سطحی ویروس یا همان پروتئین اسپایک (در شکل بالای صفحه با S نشان داده شده) میشود. دانشمندان در صدد هستند تا ازین تکنولوژی جدید برای ایمنی بر علیه سایر عفونتها هم بهره بگیرند.
تهیه و تنظیم: دکتر شهرزاد تقوی
Leave a Reply